Menu
HLB Van Daal

Overwaarde van eigen woning

Gepubliceerd op

Wanneer er een overlijden plaatsvindt, komt de erfbelasting om de hoek kijken. In sommige gevallen komt het voor dat er geen geld is, maar wel erfbelasting betaald moet worden. Dit omdat over de meerwaarde van de eigen woning erfbelasting is verschuldigd.

Overwaarde van eigen woning

Wanneer partners in algehele gemeenschap van goederen zijn gehuwd, wordt bij het overlijden van de eerste de helft van die gemeenschap in de erfbelasting betrokken. Hebben de partners een eigen woning, een hypotheek op die eigen woning en ook bank- en spaarrekeningen en aandelen, dan wordt van die waarde op het moment van overlijden van de eerste de helft in de heffing betrokken. Wanneer er geen testament is opgesteld is de wettelijke verdeling van toepassing en zijn de langstlevende partner en kinderen de erfgenamen in gelijke delen. De langstlevende partner krijgt de beschikking over alle goederen en de kinderen krijgen ter grootte van hun erfdeel een vordering op de langstlevende partner. 

Bij de bepaling van de nalatenschap van de eerste wordt de helft van de waarde van de woning in aanmerking genomen en de helft van de hoogte van de hypotheekschuld. De waarde van de woning wordt voor de erfbelasting vastgesteld op de WOZ waarde van de woning. Het verschil tussen de WOZ waarde en de hoogte van de hypotheekschuld op het moment van overlijden van de eerste betreft de overwaarde van de eigen woning. Die overwaarde wordt voor 50% in de erfbelasting betrokken, ongeacht of die overwaarde bij (een latere) verkoop wel of niet gerealiseerd wordt.  

Tip! Maak tijdig bezwaar tegen de WOZ waarde wanneer deze (te) hoog wordt vastgesteld, dit scheelt gemeentelijke heffingen, inkomstenbelasting maar dus ook erfbelasting! 

Een probleem ontstaat wanneer er naast de eigen woning en de daarop berustende hypotheekschuld weinig tot geen overig (liquide) vermogen is. De overwaarde op de eigen woning is nog niet gerealiseerd omdat de langstlevende partner in de woning blijft wonen, maar er moet toch al afgerekend worden over de helft van die overwaarde. Dit kan voor liquiditeitsproblemen zorgen, het vermogen zit namelijk vast in de stenen. 

Het laten opstellen van een testament, zoals een flexibel testament kan een liquiditeitsprobleem beperken of voorkomen. Een andere testamentsvorm die voor minder erfbelasting kan zorgen bij het overlijden van de eerste betreft het zogenaamde radar testament. Deze testamenten kunnen in sommige situaties echter ook nadelige gevolgen hebben.  

Een radar testament houdt in dat de langstlevende partner enig erfgenaam is en de kinderen pas erven als beide ouders overleden zijn. In het testament wordt vervolgens een zogenaamde tweetrapsmaking opgenomen, hetgeen betekent dat alles wat na het overlijden van de langstlevende partner nog over is van de erfenis van de eerste, alsnog naar de kinderen gaat. Wordt de woning in de tussenliggende periode (overlijden eerste en langstlevende partner) verkocht, dan wordt de erfenis liquide gemaakt. Omdat de overgebleven erfenis na het overlijden van de langstlevende partner naar de kinderen moet gaan, moet de langstlevende partner voor de kinderen gaan administreren wat er over is van die liquide erfenis. Dit om de erfenis van de eerste en de erfenis van de langstlevende administratief uit elkaar te houden.  

Een flexibel testament heeft meestal de voorkeur omdat deze testamentsvorm bij het overlijden van de eerste partner meerdere verdelingsvarianten tussen de langstlevende en de kinderen mogelijk maakt. Met een flexibel testament kan erfbelasting in veel gevallen tot een minimum beperkt blijven; wanneer de langstlevende vervolgens een schenkingsplan uitvoert is er bijna geen verschil meer met het radartestament. Het nadeel van het radartestament, de administratieplicht, is bij een flexibel testament niet aanwezig, terwijl een flexibel testament misschien nog wel meer gelegenheid biedt voor belastingbesparing. 

Tip! Bij een keuze voor een bepaald type testament is het belangrijk dat het testament passend is. Een radartestament past prima bij een erfenis met enkel een woonhuis, waarin de langstlevende tot aan het overlijden blijft wonen. In andere situaties kan met een flexibel testament adequaat worden ingespeeld op de specifieke samenstelling van de erfenis en de financiële wensen van langstlevende en de kinderen. Laat je bij het opstellen van een testament altijd goed adviseren zodat het testament het beste aansluit bij de situatie.  

Heeft u nog vragen?

Neem direct contact op met C.D. (Carla) van den Berkmortel, Belastingadviseur bij HLB Van Daal in Gemert.

Stuur een e-mail of bel +31 (0)492 36 12 48
C.D. (Carla) van den Berkmortel